oranjekanaal

Zaterdag 22 juli waren er twee vaartochten met de enige scheepsjager van Nederland. In Odoornerveen stapte men op een schuit die werd voortgetrokken door scheepsjager Auke Winters, of eigenlijk door Halfinger Adinda

Twintig jaar geleden is Auke Winters uit Smilde begonnen met het jagen van schepen. Hij heeft paarden, maar is altijd opzoek naar leuke dingen om met paarden te doen. Zo raakte hij ook geïnteresseerd in het werk van scheepsjager. Het probleem waar Winter tegenaan liep, was dat niemand goed kon uitleggen hoe het jagen van schepen precies ging.

Winters: "Het is net als met auto rijden, je doet het en als je het iemand moet uitleggen is het lastig. Ik heb wel eens gesproken met iemand die het vroeger gedaan heeft, maar die zei ‘we liepen gewoon', maar zo gewoon is het niet."

Door de opkomst van andere vervoersvormen (trein en vrachtwagen) en doordat de (stoom)motor zijn intrede in de scheepvaart deed, is het jagen van schepen in onbruik geraakt. Ook de kennis die daarmee samenhangt is verloren gegaan. Winters is druk bezig deze kennis en alle wetenswaardigheden over scheepsjagers weer boven water te krijgen.

Dat Winters nu jaagt aan het Oranjekanaal, vindt hij bijzonder. Dit kanaal is altijd een goudmijn voor scheepsjagers geweest. Langs het kanaal zijn hoge oevers, hierdoor hadden schippers altijd moeite om wind in de zeilen te krijgen. Als er geen wind was, werd een scheepsjager ingehuurd die het schip met een paard voorttrok. De scheepsjagers stonden vroeger bij bruggen en sluizen te wachten om een schipper hun diensten aan te bieden.

Maar het Oranjekanaal is tegelijk ook een lastig kanaal om te jagen. De oevers zijn hoog; dit is voor een paard lastig trekken.

Door alle bruggen en andere obstakels langs de oevers is het bijna onmogelijk om nog alleen het vak van scheepsjager uit te voeren. Ook jaagt Winters vaak met toeristen, wat een extra verantwoordelijkheid met zich meebrengt. Al twintig jaar lang wordt hij daarom bij zijn werkzaamheden geassisteerd door Ernst Jan Jongkind.

Adinda is een Halfinger merrie en zeer geschikt voor het jagen van schepen. Voor het trekken van een schuit zijn kleine pasjes nodig. Met kleine pasjes kun je namelijk meer kracht zetten. Omdat voor het jagen van schepen kleine pasjes genomen moeten worden, zijn grote paarden ongeschikt voor het werk. Niets gaat vanzelf, voor dit werk heeft Winters het paard speciaal moeten trainen.

Auke Winters en z'n scheepspenning. Scheepsjagers hadden vroeger geen beste naam. Het was ruig volk, ze dronken veel en niet zelden braken er vechtpartijen tussen scheepsjagers onderling uit. Ook onderhandelingen tussen scheepsjager en schipper liepen af en toe uit op vechtpartijen. Een dronken scheepsjager belande tijdens z'n werkzaamheden wel eens in het kanaal. Om aan misdragingen een eind aan te maken, voerde de (regionale) overheid een scheepspenning in. Als een scheepsjager zich misdroeg, krijg hij een aantekening. Als hij meerdere aantekeningen had, moest hij z'n penning inleveren en kwam dus zonder inkomen te zitten.

De jaagvergunning van de scheepsjager.

De penning van Winters die hij in 2000 heeft gekregen van de provincie Drenthe.

Foto's van de jaagtochten op 29 juli